Παρισινή Κομμούνα 1871:
130
ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ
ΠΡΩΤΗ ΕΦΟΔΟ ΣΤΟΥΣ ΟΥΡΑΝΟΥΣ!
"Τον τελευταίο καιρό, τον σοσιαλδημοκράτη φιλισταίο τον πιάνει ξανά
ένας ιερός τρόμος όταν ακούει τις λέξεις: ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΑΤΟΥ.
Ε, λοιπόν, κύριοι, θέλετε να μάθετε τι ήταν αυτή η δικτατορία; Κοιτάξτε
την Παρισινή Κομμούνα. Αυτό ήταν η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΑΤΟΥ!
(ΦΡΙΝΤΡΙΧ ΕΝΓΚΕΛΣ)
Πώς έφτασαν τα πράγματα ως την Παρισινή Κομμούνα;
"Η Γαλλία είναι η χώρα όπου περισσότερο από οπουδήποτε αλλού οι ιστορικοί
ταξικοί αγώνες έφταναν κάθε φορά στην αποφασιστική μάχη, όπου, κατά συνέπεια,
χαράζονταν κατά τον ποιο ανάγλυφο τρόπο οι μεταβαλλόμενες πολιτικές μορφές
που μέσα σε αυτές γινόντουσαν τούτοι οι αγώνες και όπου συνοψίζονταν τα
αποτελέσματά τους."
(Φρίντριχ Έγκελς: πρόλογος στη "18η Μπρυμαίρ" του Κάρλ Μαρξ)
Στα μέσα
του 1870, ο Αυτοκράτορας της Γαλλίας, Ναπολέων ο 3ος ξεκίνησε πόλεμο εναντίον
της Πρωσίας προσπαθώντας να εμποδίσει την Γερμανική ενοποίηση. Ο πόλεμος
εξελίχθηκε σύντομα σε πανωλεθρία για την Γαλλία. Στη μάχη του Σεντάν,
3 του Σεπτέμβρη 1870 ο γαλλικός στρατός με επικεφαλής τον Αυτοκράτορα,
αιχμαλωτίστηκε ολόκληρος. Το μέτωπο κατέρρευσε κι ενώ ο γερμανικός στρατός
προέλαυνε προς το Παρίσι, η Γαλλία ανακηρύχθηκε Δημοκρατία.
Πολύ γρήγορα το γαλλικό έθνος σχίστηκε σε δύο στρατόπεδα:
i. Από την μια συσπειρώθηκαν οι πολιτευτές του "Κόμματος της Τάξης"
(δηλαδή οι νοσταλγοί των δύο δυναστειών των Βουρβώνων, και της Ορλεάνης.)
μαζί με τους οπαδούς του Αυτοκράτορα Βοναπάρτη και τους πούρους αστούς
δημοκράτες. Όλοι αυτοί συσπειρώνονται γύρω από την κυβέρνηση "Εθνικής
Άμυνας" που αναγνωρισμένος αρχηγός της είναι ο "φιλελεύθερος
πρώην επαναστάτης" Θιέρσος. Αυτό είναι το στρατόπεδο των Γαιοκτημόνων,
των Χρηματιστών και των Βιομηχάνων, με κοινωνικό στήριγμα την "σιωπηρή
πλειοψηφία" των καθυστερημένων πολιτικά αγροτικών πληθυσμών. Εδαφικό
κέντρο της κυβέρνησης είναι οι Βερσαλλίες, (αριστοκρατικό προάστιο έξω
από το Παρίσι) και από εκεί ελέγχει κουτσά - στραβά όλη τη Γαλλία ΕΚΤΟΣ
ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΙΣΙ!
Από την άλλη το ίδιο το Παρίσι, από τις 18 Σεπτέμβρη 1870 μπαίνει σε πολιορκία
από τα γερμανικά στρατεύματα. Ολόκληρος σχεδόν ο παρασιτικός πληθυσμός
της "καλής κοινωνίας" (καπιταλιστές, ανώτεροι υπάλληλοι, "χρυσή
νεολαία", αργόσχολες κυρίες, κλπ.) εγκαταλείπει την πόλη σε χρόνο
ρεκόρ, και σκορπάει στην επαρχία. Ο πληθυσμός που μένει, εργάτες και μικρομαγαζάτορες
οργανώνει την άμυνά του. Όλοι οι άντρες που μπορούν να κρατήσουν όπλα
κατατάσσονται στην εθνοφυλακή. Οι δυνάμεις του στρατού και της αστυνομίας
στο Παρίσι είναι πολύ μικρές, και όλη η άμυνα πέφτει στα χέρια της Εθνοφυλακής.
Οι εθνοφύλακες σύντομα αποκτούν και κανόνια με λαϊκό έρανο.
Ο πληθυσμός
του Παρισιού είχε ριζοσπαστικοποιηθεί, κι έβλεπε την κυβέρνηση του Θιέρσου
σαν ξένο, εχθρικό σώμα. Η εργατική τάξη της πόλης, στην μεγάλη της πλειοψηφία,
δούλευε σε εργαστήρια των 3 ή 4 ατόμων, και σε όλο το Παρίσι υπήρχαν μόνο
200 επιχειρήσεις που απασχολούσαν πάνω από 20 εργάτες. Παρόλα αυτά, οι
εργάτες του Παρισιού δέθηκαν μεταξύ τους με την συλλογικότητα των κακουχιών
και των πολεμικών επιχειρήσεων. Όσοι εργάτες ήταν σαραντάρηδες ή λίγο
μεγαλύτεροι μετέφεραν στην εργατική νεολαία τις αναμνήσεις από τις οδομαχίες
στον εργατικό ξεσηκωμό του 1848, τότε που μόνο οι δολοφονημένοι εργάτες
από τα εκτελεστικά αποσπάσματα του στρατού μετά τις μάχες είχαν φτάσει
τους 3.000.
Στις συνοικίες και στις μονάδες της εθνοφυλακής είχαν αναδειχθεί σε λαϊκούς
ηγέτες τα οργανωμένα μέλη των τάσεων που αναφέρονταν στον Προυντόν (ένα
είδος αναρχοσυνεταιριστή), στον Μπλανκί (οπαδό της βίαιης και συνωμοτικής
κατάληψης της εξουσίας από τους πιο πρωτοπόρους αγωνιστές στο όνομα των
μαζών), ακόμα και στον Μαρξ. Τον Μάρτη του 1871 οι επαναστάτες αυτοί ελέγχανε
την Κεντρική Επιτροπή της Εθνοφυλακής.
Η πολιορκία του Παρισιού από τους Γερμανούς κρατά ως τις 28 Γενάρη 1871.
Η κυβέρνηση "εθνικής άμυνας υπέγραψε συνθηκολόγηση και ο γαλλικός
στρατός παρέδωσε τα φρούρια και τον βαρύ οπλισμό του. Όμως οι εθνοφύλακες
του Παρισιού κράτησαν τις θέσεις τους και μαζί με αυτές τα όπλα και τα
κανόνια τους.
Η κυβέρνηση του Θιέρσου κατάλαβε πως μόνο κατ' όνομα έλεγχε το Παρίσι
όσο οι εργάτες ήταν οπλισμένοι και οργανωμένοι σε ανεξάρτητα ουσιαστικά
σώματα, και επιχείρησε να τους αφοπλίσει:
Ο Θιέρσος ξεκίνησε διεκδικώντας τα κανόνια της Εθνοφυλακής που βρίσκονταν
συγκεντρωμένα στο οχυρό της Μονμάρτης. Οι εθνοφύλακες αρνήθηκαν να τα
παραδώσουν λέγοντας πως είναι αγορασμένα με τον έρανο που έκαναν οι λιμοκτονούντες
εργάτες τις μέρες της πολιορκίας. Η κυβέρνηση τότε επιχείρησε να αφαιρέσει
τα κανόνια με νυχτερινή στρατιωτική επιχείρηση τα ξημερώματα της 18 Μάρτη.
Η επιδρομή εξελίχθηκε σε αιματοκύλισμα μεταξύ εθνοφυλακής και αστυνομίας.
Οι πιστές δυνάμεις στον Θιέρσο αποχώρησαν νικημένες.
Όταν ξημέρωσε, χιλιάδες λαού παράτησε τα σπίτια του και συγκεντρώθηκε
σε οργισμένη διαδήλωση στην πλατεία Πιγκάλ. Το 81ο Σύνταγμα πεζικού, η
πιο σοβαρή οργανωμένη δύναμη τακτικού στρατού στο Παρίσι, πήρε διαταγή
να πυροβολήσει την διαδήλωση. Αντί για αυτό, οι στρατιώτες εκτέλεσαν επιτόπου
τους αρχηγούς τους στρατηγούς Λεκόντ και Κλεμάν Τομά και συναδελφώθηκαν
με τον λαό. Προχωρώντας η μέρα, η μόνη εξουσία στο Παρίσι ήταν η Κεντρική
Επιτροπή της Εθνοφυλακής. Σε λίγες μέρες, με καθολική ψηφοφορία ανάμεσα
στον ανδρικό πληθυσμό στις συνοικίες εκλέχτηκε το δημοτικό συμβούλιο,
η γνωστή Κομμούνα (Κοινότητα) του Παρισιού.
Τι ήταν η Κομμούνα;
"Τα ξημερώματα της 18 Μάρτη 1871, το Παρίσι ξύπνησε με την βροντερή
ιαχή: "Ζήτω η Κομμούνα!" Τι είναι αυτή η Κομμούνα, αυτή η σφίγγα
που υποβάλλει σε τόσο σκληρή δοκιμασία το αστικό μυαλό;
<Οι προλετάριοι του Παρισιού>, έλεγε η Κεντρική Επιτροπή {σ.σ. της
Εθνοφυλακής}, στη διακήρυξή της στις 18 Μάρτη, <μέσα από τις αποτυχίες
και τις προδοσίες των κυρίαρχων τάξεων, κατάλαβαν ότι έφτασε η ώρα να
σώσουν την κατάσταση, παίρνοντας στα χέρια τους την διεύθυνση των δημοσίων
υποθέσεων… Κατάλαβαν ότι είναι επιτακτικό καθήκον τους και απόλυτο δικαίωμά
τους να γίνουν κύριοι της τύχης τους και να πάρουν στα χέρια τους την
κυβερνητική εξουσία>. Μα η εργατική τάξη δεν μπορεί να πάρει απλώς
στα χέρια της την έτοιμη κρατική μηχανή, και να την βάλει σε κίνηση για
τους δικούς της σκοπούς."
(Καρλ Μαρξ: "Εμφύλιος Πόλεμος στην Γαλλία")
Το πραγματικό της μυστικό {της Κομμούνας} ήταν ότι αποτελούσε ουσιαστικά μια κυβέρνηση της εργατικής τάξης, το αποτέλεσμα της πάλης της παραγωγικής τάξης ενάντια στην τάξη των σφετεριστών, την ανοιχτή, τελικά, πολιτική μορφή με την οποία μπορούσε να συντελεστεί η οικονομική απελευθέρωση της εργασίας…"
"…Η Κομμούνα σχηματίζονταν από τους δημοτικούς συμβούλους που είχαν εκλεγεί με βάση το γενικό εκλογικό δικαίωμα στα διάφορα διαμερίσματα του Παρισιού. Ήταν υπεύθυνοι και μπορούσαν να ανακληθούν ανά πάσα στιγμή. Η πλειοψηφία τους αποτελούνταν φυσικά από εργάτες ή από αναγνωρισμένους εκπροσώπους της εργατικής τάξης. Η Κομμούνα δεν επρόκειτο να είναι ένα κοινοβουλευτικό αλλά ένα εργαζόμενο σώμα, εκτελεστικό και νομοθετικό ταυτόχρονα… Η δημόσια υπηρεσία, από τα μέλη της Κομμούνας ως τους κατώτερους υπαλλήλους, έπρεπε να αμείβεται με ΕΡΓΑΤΙΚΟΥΣ ΜΙΣΘΟΥΣ. Όλα τα αποχτημένα δικαιώματα και οι επιχορηγήσεις για έξοδα παραστάσεως στους ανώτερους αξιωματούχους του κράτους καταργήθηκαν μαζί με τους ίδιους τους αξιωματούχους. Όχι μόνο η διοίκηση του δήμου, μα και όλα τα καθήκοντα που ασκούσε ως τότε το κράτος, πέρασαν στα χέρια της Κομμούνας.
Όταν
παραμερίστηκαν πια ο μόνιμος στρατός και η αστυνομία, τα όργανα αυτά της
υλικής βίας της παλιάς κυβέρνησης, Η Κομμούνα καταπιάστηκε αμέσως να τσακίσει
το πνευματικό όργανο καταπίεσης, την "εξουσία των παπάδων".
Χώρισε την εκκλησία από το κράτος και απαλλοτρίωσε όλες τις εκκλησίες,
που αποτελούσαν οργανισμούς με ιδιόκτητη περιουσία. Οι παπάδες στάλθηκαν
στην ησυχία της ατομικής ζωής, για να ζήσουν εκεί από τις ελεημοσύνες
των πιστών, όπως οι πρόγονοί τους οι απόστολοι.
Όλα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα άνοιξαν δωρεάν για τον λαό και ταυτόχρονα
ξεκαθαρίστηκαν από κάθε επέμβαση της αστυνομίας και του κράτους.
Οι δικαστικοί λειτουργοί χάσανε την φαινομενική ανεξαρτησία τους, εκείνη
που χρησίμευε μόνο και μόνο για να σκεπάζει την χαμερπή τους υποταγή σε
όλες τις κυβερνήσεις…Όπως όλοι οι άλλοι δημόσιοι υπάλληλοι έπρεπε στο
εξής και αυτοί να εκλέγονται, να είναι υπεύθυνοι και να μπορούν να ανακληθούν…
… Για πρώτη φορά από τις μέρες του Φλεβάρη του 1848 οι δρόμοι του Παρισιού
ήτανε πάλι πραγματικά ασφαλείς, κι αυτό χωρίς κανενός είδους αστυνομία.
<Δεν ακούμε πια να γίνεται λόγος> είπε ένα μέλος της Κομμούνας,
<για φόνους, ληστείες και επιθέσεις σε πρόσωπα. Φαίνεται πραγματικά
σαν να τράβηξε μαζί της η αστυνομία στις Βερσαλλίες όλους τους σταθερούς
της φίλους>.
(Καρλ Μαρξ: "Ο εμφύλιος πόλεμος στην Γαλλία")
Οι πυρπολήτριες:
"Δεν υπερασπίζομαι τον εαυτό μου, ούτε θέλω να με υπερασπίσουν. Ανήκω ολοκληρωτικά στην κοινωνική επανάσταση, κι εφόσον κάθε καρδιά που πάλλεται για την ελευθερία έχει δικαίωμα στο βόλι, εγώ απαιτώ το μερίδιό μου. Εάν με αφήσετε ζωντανή, δεν θα πάψω να φωνάζω για εκδίκηση. Τελείωσα, μπορείτε να με σκοτώσετε"
(Λουίζ Μισέλ, οργανώτρια της "Ένωσης Γυναικών για την Άμυνα του Παρισιού" μπροστά στο στρατοδικείο)
Οι γυναίκες
της Κομμούνας ήταν η ανώνυμη λεγεώνα που οι οπαδοί του Θιέρσου αποκαλούσαν
petroleuses: πυρπολήτριες. Πολλές από αυτές έπεσαν στα οδοφράγματα, άλλες
έβαζαν συστηματικά φωτιά σε κτίρια για να σταματήσουν την προέλαση του
στρατού των Βερσαλλιών. Ο Αρθούρος Ρεμπώ έγραψε για μια Παριζιάνα Κομμουνάρα
το ποίημα "τα χέρια της Ζαν Μαρί" όπου δίνει με έμφαση το με
πόση σιγουριά και σταθερότητα η πλύστρα Ζαν Μαρί κρατά το τουφέκι.
Την εικόνα των γυναικών της αντίπαλης τάξης, άφησε ένας φιλελεύθερος συγγραφέας
που δεν συμφωνούσε καθόλου με τους Κομμουνάρους, ο Βίκτωρ Ουγκώ, στο "Γιορτή
στις Βερσαλλίες", όπου περιγράφει με περιφρόνηση τις <θελκτικές
κυρίες> που με την άκρη της ομπρέλας τους άνοιγαν τις πληγές μιας αιχμάλωτης
Κομμουνάρας (πραγματικό γεγονός).
Αλλά
η ιστορία της δράσης των γυναικών της Κομμούνας δεν είναι μόνο αφηγήσεις
ηρωισμών των γυναικών, μα και αδυναμιών της ηγεσίας των επαναστατών να
τοποθετηθούν συνολικά απέναντι στο ζήτημα της γυναικείας απελευθέρωσης.
Ο τρόπος εκλογής αντιπροσώπων στην Κομμούνα - καθολική ψηφοφορία των ανδρών
- δεν απέκλειε τους αστούς και άλλα αντιδραστικά στρώματα, τα οποία βέβαια
ήταν πολύ λίγα αριθμητικά γιατί τα περισσότερα παράσιτα είχαν εγκαταλείψει
το Παρίσι, αλλά απέκλειε αποφασιστικά τις γυναίκες. Κι όμως γυναίκες ήταν
μέλη της Κομμούνας, γυναίκες δένανε τις πληγές των τραυματισμένων, γυναίκες
πολεμούσαν και σκοτώνονταν με το όπλο στο χέρι, γυναίκες ήταν ανάμεσα
σε εκείνους που φτιάχνανε τα όπλα για την άμυνα της πόλης.
Μα ακόμα πιο σημαντικές ήταν οι γυναικείες οργανώσεις, που φτιάχτηκαν
στη διάρκεια της Κομμούνας. Μία από αυτές, και η πιο πρωτοπόρα, ήταν η
"Ένωση Γυναικών για την Άμυνα του Παρισιού και την βοήθεια των Τραυματιών"
που ιδρύθηκε τον Απρίλη του 1871. Τα μέλη της ήταν κύρια εργάτριες. Σαν
στόχο τους έβαζαν την "υπεύθυνη υπεράσπιση της υπόθεσης του λαού,
της Επανάστασης και της Κομμούνας" και πιο συγκεκριμένα:
"την ολοκληρωτική κοινωνική επανάσταση, για την κατάργηση των υπαρχουσών κοινωνικών και νομικών δομών, για την εξαφάνιση όλων των προνομίων και των μορφών εκμετάλλευσης. Για την αντικατάσταση της κυριαρχίας του κεφαλαίου από την κυριαρχία της εργασίας, εν συντομία για την χειραφέτηση της εργατικής τάξης από την εργατική τάξη"
(Tony Cliff: Class struggle and Women' s Liberation)
Η Ντιμιτρίεφ, από τα ιδρυτικά στελέχη της Ένωσης των Γυναικών, έγραφε
σε μια αναφορά προς την Κομμούνα:
"…τέλος, θα ήταν μια καλή ιδέα να απαλείψουμε κάθε ανταγωνισμό ανάμεσα σε εργάτες διαφορετικών φύλων, μια και παλεύουν στον αγώνα ενάντια στον καπιταλισμό, μια και τα συμφέροντά τους ταυτίζονται. Οι μισθοί θα 'πρεπε να είναι ίσοι για ίση εργασία".
(Tony Cliff: Class struggle and Women' s Liberation)
Όμως η ζωή της Κομμούνας ήταν πολύ σύντομη για να μπορέσουν τέτοιες ιδέες να κυριαρχήσουν.
ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΑ ΠΥΡΑ ΤΟΥ ΕΧΘΡΟΥ:
"Και ξανά μάχη και ίσως νίκη,
αλλά φοβερή μάχη και μεγάλος θρίαμβος,
κι όπως εκείνη τη φορά το δίκιο θα' ναι αρχηγός
κι αυτή η φορά θα 'ναι στ' αλήθεια η τελευταία".
(Πωλ Βερλαίν, τις μέρες της Κομμούνας υπάλληλος στο Δημαρχείο, συνεργάτης και ερωτικός σύντροφος του Αρθούρου Ρεμπώ)
Η Κομμούνα του Παρισιού, σαν εργατική κυβέρνηση, απέδειξε έμπρακτα τον
διεθνισμό της διορίζοντας έναν Γερμανό εργάτη στη θέση του υπουργού εργασίας.
Παρά τον σύντομο χρόνο της (72 ημέρες) πήρε εντυπωσιακά μέτρα:
"Στις
26 Μάρτη έγιναν οι εκλογές της Κομμούνας του Παρισιού και στις 28 την
ανακήρυξαν. Η Κεντρική Επιτροπή της εθνοφυλακής που είχε ασκήσει τις πρώτες
μέρες την εξουσία, υπόβαλε την παραίτησή της στην Κομμούνα, αφού πρώτα
κατάργησε με διάταγμα την σκανδαλώδικη "αστυνομία ηθών" του
Παρισιού. Στις 30 η Κομμούνα κατάργησε τη στρατιωτική θητεία και ανακήρυξε
μοναδική ένοπλη δύναμη την εθνοφυλακή, στην οποία ανήκαν όλοι οι πολίτες
ικανοί να φέρουν όπλα. Χάρισε όλα τα νοίκια για τις κατοικίες από τον
Οχτώβρη του 1870 ως τον Απρίλη του 1871…και ανέστειλε την πώληση ενεχύρων
στο ενεχυροδανειστήριο. Την ίδια μέρα επικυρώθηκε η εκλογή των ξένων υπηκόων
στην Κομμούνα, "γιατί η σημαία της Κομμούνας είναι σημαία της παγκόσμιας
δημοκρατίας". Την 1η του Απρίλη αποφασίστηκε ο μεγαλύτερος μισθός
οποιουδήποτε υπαλλήλου της Κομμούνας να μην ξεπερνά τα 6.000 φράγκα {σ.σ.
εννοεί ο Ένγκελς να είναι στα επίπεδα του μέσου εργατικού μισθού}. Την
επόμενη μέρα ψηφίστηκε το διάταγμα για τον χωρισμό της Εκκλησίας από το
Κράτος, και την κατάργηση όλων των κρατικών επιχορηγήσεων για θρησκευτικούς
σκοπούς, καθώς επίσης και την μετατροπή όλων των εκκλησιαστικών κτημάτων
σε εθνική ιδιοκτησία. Ύστερα από αυτό διατάχθηκε στις 8 Απρίλη και εφαρμόστηκε
σιγά - σιγά η απομάκρυνση από τα σχολεία όλων των θρησκευτικών συμβόλων
και εικόνων, και η κατάργηση όλων των θρησκευτικών δογμάτων και προσευχών
- με μια λέξη <κάθε τι που ανάγεται στη σφαίρα της ατομικής συνείδησης>...
Στις 6 του Απρίλη, το 137 τάγμα της Εθνοφυλακής έβγαλε τη λαιμητόμο και
την έκαψε δημόσια μέσα σε λαϊκό αλαλαγμό. Στις 12 Απρίλη η Κομμούνα διέταξε
την στατιστική απογραφή των εργοστασίων που τα είχαν κλείσει οι εργοστασιάρχες
και την επεξεργασία σχεδίων για την λειτουργία αυτών των εργοστασίων από
τους εργάτες που εργάζονταν πριν σε αυτά… Στις 20 Απρίλη η Κομμούνα κατάργησε
την νυχτερινή δουλειά για τους αρτεργάτες καθώς και τα γραφεία ευρέσεως
εργασίας που τα διαχειρίζονταν μονοπωλιακά ορισμένα υποκείμενα - πρώτης
γραμμής εκμεταλλευτές των εργατών - που τα είχε διορίσει η αστυνομία…Στις
5 του Μάη, αποφάσισε {σ.σ. εννοεί "η Κομμούνα"} να κατεδαφίσει
το παρεκκλήσι που είχε χτιστεί σαν εξιλέωση για την εκτέλεση του Λουδοβίκου
16ου.
(Φρίντριχ Ένγκελς, πρόλογος στον "Εμφύλιο" του Μαρξ)
Είχαν δικαίωμα οι Κομμουνάροι να καταστρέψουν μνημεία τέχνης για να φτιάξουν
οδοφράγματα, να βάλουν φωτιά στο μισό Παρίσι για να ανακόψουν την έφοδο
του στρατού, και ακόμα, να εκτελέσουν τον Αρχιεπίσκοπο του Παρισιού και
τους άλλους 63 ομήρους;
"Δεν θέλουμε οι επόμενες γενεές να μας πουν μακελάρηδες"
(Ο Κομμουνάρος και βετεράνος ήδη επαναστάτης Ντελεκλύζ, εμποδίζοντας νεαρούς εθνοφύλακες να εκτελέσουν αιχμάλωτους Βερσαλινούς).
"Αν
οι πράξεις των εργατών του Παρισιού ήταν βανδαλισμός, ήταν ο βανδαλισμός
της απεγνωσμένης άμυνας, και όχι ο βανδαλισμός του θριάμβου, σαν τον βανδαλισμό
των χριστιανών όταν κατέστρεφαν τους πραγματικά ανεκτίμητους θησαυρούς
της ειδωλολατρικής αρχαιότητας. Μα και αυτός ακόμα ο βανδαλισμός δικαιολογείται
σαν ένα αναπόφευκτο και σχετικά ασήμαντο γεγονός στον τιτάνιο αγώνα ανάμεσα
σε μια κοινωνία που ανέβαινε και σε μια παλιά που κατέρρεε.
Αλλά η εκτέλεση από την Κομμούνα των εξηντατεσσάρων ομήρων, με επικεφαλής
τον Αρχιεπίσκοπο του Παρισιού! Η αστική τάξη και ο στρατός της τον Ιούνη
του 1848 {σ.σ. εννοεί στην τότε εξόντωση της εργατικής εξέγερσης στο Παρίσι
} είχαν ξανακαθιερώσει μια συνήθεια από καιρό εξαφανισμένη από την πολεμική
πράξη - τον τουφεκισμό των ανυπεράσπιστων αιχμαλώτων τους. Η χτηνώδικη
αυτή συνήθεια εφαρμόστηκε από τότε λίγο - πολύ σε κάθε καταστολή λαϊκής
εξέγερσης στην Ευρώπη και στις Ινδίες…
…Η Κομμούνα είχε επανειλημμένα προτείνει να ανταλλάξει τον αρχιεπίσκοπο
και ένα σωρό παπάδες μαζί, με μόνο τον Μπλανκί, που ήταν τότε στα χέρια
του Θιέρσου. Ο Θιέρσος αρνιόταν επίμονα. Ήξερε ότι δίνοντας τον Μπλανκί
θα έδινε στην Κομμούνα ένα κεφάλι, ενώ ο αρχιεπίσκοπος θα εξυπηρετούσε
καλύτερα τον σκοπό του σαν ένα πτώμα…Με τους συνεχιζόμενους τουφεκισμούς
Κομμουνάρων από τους Βερσαλλιέρους, είχε χαθεί πολλές φορές η ζωή των
ομήρων…
(Καρλ
Μαρξ: "Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία")
ΓΙΑΤΙ ΧΑΘΗΚΕ Η ΚΟΜΜΟΥΝΑ;
"…Κι έτσι η Κομμούνα ερείπωσε
και ο κόσμος ορφάνεψε".
(Αρθούρος Ρεμπώ)
"Τι
ελαστικότητα, τι ιστορική πρωτοβουλία, τι ικανότητα αυτοθυσίας έχουν αυτοί
οι Παριζιάνοι!…Η ιστορία δεν έχει όμοιο παράδειγμα τέτοιου μεγαλείου!
Αν υποκύψουν, δεν θα φταίει για αυτό τίποτα άλλο από την <καλοκαγαθία>
τους. Έπρεπε να βαδίσουν αμέσως ενάντια στις Βερσαλλίες, μόλις ο Βινουά,
και ύστερα το αντιδραστικό τμήμα της ίδιας της παρισινής εθνοφυλακής είχαν
αδειάσει την γωνιά. Άφησαν να τους ξεφύγει η κατάλληλη στιγμή από ενδοιασμούς
συνείδησης. Δεν θέλανε να ΑΡΧΙΣΟΥΝ ΤΟΝ ΕΜΦΥΛΙΟ ΠΟΛΕΜΟ, σαν να μην τον
είχε κιόλας αρχίσει ο Θιέρσος, με την απόπειρά του να αφοπλίσει το Παρίσι!
Δεύτερο λάθος: Η Κεντρική Επιτροπή παραιτήθηκε πάρα πολύ νωρίς από την
εξουσία της, για να κάνει τόπο στην Κομμούνα: Πάλι από πάρα πολύ "έντιμους"
ενδοιασμούς! Όπως και να είναι, αυτή η τωρινή εξέγερση του Παρισιού -
ακόμα κι αν υποκύψει στους λύκους, τα γουρούνια και τα παλιόσκυλα της
παλιάς κοινωνίας - είναι το πιο ένδοξο κατόρθωμα του κόμματός μας ύστερα
από την παρισινή εξέγερση του Ιούνη."
(Καρλ Μαρξ, από γράμμα του στον Λ. Κούγκελμαν, ενώ το Παρίσι αντιστεκόταν
ακόμα).
Η Κομμούνα δεν μπορούσε να επιζήσει μόνη της στο κέντρο μιας συντηρητικής Γαλλίας χωρίς την μαζική αλληλεγγύη άλλων εργατικών εξεγέρσεων στις υπόλοιπες γαλλικές και γερμανικές πόλεις. Ενώ ένα πρόχειρο σχέδιο που είχαν κάνει οι ηγέτες των Κομμουνάρων προέβλεπε την Κομμούνα σαν πολιτική μορφή οργάνωσης του πιο μικρού χωριού, και την αντικατάσταση του ιεραρχικού τακτικού στρατού από πολιτοφυλακή, στην πράξη δεν έγινε τίποτα για να μεταδοθεί η εξέγερση αλλού. Όπως το σημειώνει ο Μαρξ πιο πάνω, ούτε καν κινήθηκαν ενάντια στις Βερσαλλίες, δηλαδή το αρχηγείο της κυβέρνησης του Θιέρσου, όταν ήταν σχεδόν γυμνό από στρατεύματα της αντίδρασης. Μάλιστα, ενώ μετά τις 18 Μάρτη ξέσπασαν εργατικές εξεγέρσεις συμπαράστασης στη Λυών και στη Μασσαλία, το Παρίσι δεν κατάφερε να συνδεθεί μαζί τους και να τις υποστηρίξει.
Όμως
στο αντίπαλο στρατόπεδο η ύπαρξη της Κομμούνας συνένωσε ακόμα και τους
μέχρι πριν λίγο αντιπάλους τον Βίσμαρκ ηγέτη της Γερμανίας και τον Θιέρσο,
με στόχο την κατάπνιξη της επανάστασης. Στις 10 Μάη, με αντάλλαγμα την
αναγνώριση της Πρωσίας σαν ανώτατο διοικητή της Γαλλίας, ο Βίσμαρκ όχι
μόνο απελευθέρωσε τον γαλλικό στρατό αλλά τον ενίσχυσε και με τα γερμανικά
στρατεύματα.
Αυτό που ακολούθησε δεν ήταν μονάχα μια στρατιωτική ήττα του ένοπλου Παρισιού:
οι σφαγές - μόνο οι εκτελεσμένοι ήταν τριάντα χιλιάδες! - δεν είχαν τον
όμοιό τους παρά στην ρωμαϊκή εποχή:
"Η ίδια ψύχραιμη μαζική σφαγή, η ίδια περιφρόνηση της ηλικίας και του φύλου στις εκτελέσεις, το ίδιο σύστημα βασανισμού των αιχμαλώτων, οι ίδιες προγραφές, μα τούτη την φορά μιας ολόκληρης τάξης"
(Καρλ Μαρξ "Εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία")
ΠΟΙΑ ΣΗΜΑΣΙΑ ΕΧΕΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΕΣ ΜΑΡΞΙΣΤΕΣ Η ΚΟΜΜΟΥΝΑ;
Ο Μαρξ διαμόρφωσε συγκεκριμένα τις απόψεις του για την δικτατορία του
προλεταριάτου μέσα από τις εμπειρίες του εργατικού κινήματος της εποχής
του. Ήδη από το 1850 ο Μαρξ χρησιμοποιεί αυτό τον όρο, όταν συνοψίζει
τα αποτελέσματα της ήττας του Παρισινού προλεταριάτου στην εξέγερση του
1848.
Όμως το τι σημαίνει συγκεκριμένα δικτατορία του προλεταριάτου, ο Μαρξ
το αναλύει με βάση την εμπειρία της Κομμούνας του Παρισιού:
"Η εργατική τάξη μπορεί να απλά και μόνο να αρπάξει τον έτοιμο κρατικό μηχανισμό και να τον χρησιμοποιήσει για τους δικούς του σκοπούς"…
"…Το Παρίσι μπόρεσε και αντιστάθηκε μόνο και μόνο γιατί, σαν αποτέλεσμα της πολιορκίας, είχε απαλλαγεί από τον μόνιμο στρατό και τον είχε αντικαταστήσει με την Εθνοφρουρά, ο κύριος όγκος της οποίας αποτελούνταν από εργάτες. Αυτό το γεγονός έμελλε να μετατραπεί σε θεσμό. Το πρώτο διάταγμα της Κομμούνας ήταν η κατάργηση του μόνιμου στρατού και η αντικατάσταση του από τον ένοπλο λαό"…
"…Η Κομμούνα ήταν σώμα εργασίας και όχι κοινοβουλευτικό, ήταν ταυτόχρονα εκτελεστικό και νομοθετικό".
(Καρλ Μαρξ: "Εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία")
"…να μην περάσει την γραφειοκρατική - στρατιωτική μηχανή από το ένα χέρι στο άλλο, όπως γινόταν ως τώρα αλλά να την ΤΣΑΚΙΣΕΙ, τέτοιος ακριβώς είναι ο προκαταρτικός όρος κάθε πραγματικής λαϊκής επανάστασης στην ήπειρο. Τέτοια ακριβώς είναι και η προσπάθεια των ηρωικών συντρόφων μας του Παρισιού."
(Καρλ
Μαρξ: γράμμα στον Κούγκελμαν 12 Απρίλη 1871)
