16ο Συνέδριο του ΚΚΕ Ένα εκκρεμές ταξικής συνεργασίας και δεξιού σεχταρισμού
Λίγες βδομάδες απομένουν για την πραγματοποίηση του 16ου Συνεδρίου του
ΚΚΕ. Για ακόμη μια φορά αυτό που κυριαρχεί στον προσυνεδριακό διάλογο
είναι οι διαγραφές και απειλές για διαγραφές σε όσους τολμούν να ασκήσουν
κριτική στις τακτικές που ακολουθεί η ηγετική ομάδα του κόμματος υπό την
Αλέκα Παπαρήγα.
Ο Κωστόπουλος ήταν το τελευταίο θύμα των εκκαθαρίσεων μετά τα διαγραφή
του Ντρέκου. Είναι σαφές ότι για την ηγετική ομάδα το σημαντικότερο είναι
να παραμείνει ο απόλυτος έλεγχος του κόμματος στα χέρια της με κάθε κόστος
αποφεύγοντας μια ανοιχτή πολιτική αντιπαράθεση με όσα από τα στελέχη και
τα μέλη του κόμματος προβάλουν μια διαφορετική γραμμή.
Τα επιχειρήματα της ηγεσίας για σπάσιμο του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού
σαν αιτία των διαγραφών δεν έχουν καμία βάση τη στιγμή μάλιστα που οι
προνομιακοί σύμμαχοί της όπως ο Ζουράρης καλούν μέχρι και στη διάλυση
του ΚΚΕ ενώ η Κανέλη έχει το δικαίωμα να λέει ότι θέλει, να υποστηρίζει
ανοιχτά τους παπάδες και να σπέρνει όπου σταθεί το εθνικιστικό δηλητήριο
και παρόλα αυτά να συνεχίζει να εκπροσωπεί το ΚΚΕ στο κοινοβούλιο. Η αντιμετώπιση
των διαφωνούντων με διαγραφές αυτό που επιβεβαιώνει είναι ότι το ΚΚΕ είναι
γνήσιος συνεχιστής των σταλινικών γραφειοκρατικών παραδόσεων που φυσικά
και δεν έχουν καμία σχέση με τις παραδόσεις των μπολσεβίκων, των πρώτων
χρόνων της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Υπάρχουν πλήθος παραδειγμάτων που
στελέχη των μπολσεβίκων διαφώνησαν ανοιχτά και μάλιστα σε κρισιμότατες
στιγμές με την πλειοψηφία και παρ' όλα αυτά δεν διαγράφτηκαν.
Η ηγεσία του ΚΚΕ προσπαθεί να πείσει τα μέλη του ότι οι διαφωνούντες είναι
φορείς του οπορτουνισμού. Με βάση λοιπόν αυτό το σκεπτικό η τωρινή καθοδηγητική
ομάδα του αυτοπαρουσιάζεται σαν η πλέον αριστερή, αυτή που υπερασπίζεται
τις αρχές του μαρξισμού λενινισμού έναντι όλων των άλλων που θέλουν λίγο
πολύ να διαλύσουν το κόμμα. Το σχήμα αυτό απέχει μίλια από την πραγματικότητα.
Η ηγεσία του ΚΚΕ χτυπώντας τους διαφωνούντες, με κραυγές πίστης στις αρχές,
ρίχνει ένα πέπλο σκοταδιού στο απίθανο μίγμα οπορτουνισμού και δεξιού
σεχταρισμού που ακολουθεί σήμερα. Μια πολιτική που είναι ακίνδυνη για
την αστική τάξη και που οδηγεί για ακόμη μια φορά τους χιλιάδες αγωνιστές
της βάσης του ΚΚΕ στο αδιέξοδο και την απογοήτευση. Μάλιστα το μένος ενάντια
στην αντιπολίτευση που βγαίνει με τις τελευταίες διαγραφές έχει και μια
επιπλέον παράμετρο.
Ότι αυτή τη φορά η κριτική γίνεται από τα αριστερά, για τη συμμαχία με
προσωπικότητες που δεν κρύβουν τις εθνικιστικές και σκοταδιστικές τους
απόψεις. Ο Κωστόπουλος είχε διαφοροποιηθεί και στο προηγούμενο Συνέδριο.
Τότε η ηγεσία μπορούσε να τον σχεδόν σαν πράκτορα του Συνασπισμού μέσα
στο ΚΚΕ. Ωστόσο απέφυγε να τον διαγράψει. Τώρα που η κριτική είναι ξεκάθαρα
από τ' αριστερά και τη στιγμή μάλιστα που δεκάδες κομματικές οργανώσεις
έχουν ταχθεί με τις απόψεις Κωστόπουλου η ηγεσία προτιμά να καταστείλει
την κριτική με διοικητικά μέσα.
Για μας καμία έκπληξη. Το ΚΚΕ πάντα έχανε την υπομονή του προς τ' αριστερά
του, ενώ ήταν και συνεχίζει να είναι χαλαρό μέχρι αφασίας από την άλλη
πλευρά.
Ρίχνοντας κανείς μια ματιά στις Θέσεις του 16ου Συνεδρίου έχει την αίσθηση ότι κάπου αλλού τις έχει ξαναδιαβάσει. Πράγματι οι Θέσεις αυτές όχι μόνο δεν διαφέρουν επί της ουσίας από τις προηγούμενες αλλά υπάρχουν και κομμάτια που είναι ακριβώς τα ίδια. Οι Θέσεις χωρίζονται σε 5 κεφάλαια: α) Οι εξελίξεις στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα, β) Οι εξελίξεις στην Ελλάδα, γ) Η πολιτική πρόταση του ΚΚΕ για το Αντιιμπεριαλιστικό Αντιμονοπωλιακό Δημοκρατικό Μέτωπο, δ) Απολογισμός δράσης και ε) Τα καθήκοντα του κόμματος το επόμενο διάστημα. Τα επίμαχα κεφάλαια κατά τη γνώμη μας είναι το δεύτερο και το τρίτο. Είναι ακριβώς αυτά που και στο εσωτερικό του ΚΚΕ γίνεται όλη η φασαρία.
Ο ρόλος του ελληνικού καπιταλισμού
Ο ελληνικός
καπιταλισμός σύμφωνα με το ΚΚΕ "έχει μπει σε τροχιά όξυνσης των αντιθέσεών
του" γεγονός που εντείνεται από την "εξαρτημένη και υποδεέστερη
θέση της χώρας και μάλιστα σε μια περιοχή που συνιστά κόμβο των ενδοϊμπεριαλιστικών
αντιθέσεων" (Θέση 11) Η άποψη ότι η Ελλάδα είναι μια ψωροκώσταινα
εξαρτημένη από τους μεγάλους ιμπεριαλιστές είναι ευρέως διαδεδομένη και
θα λέγαμε κυρίαρχη στην αριστερά. Πάνω ακριβώς σ' αυτή τη θέση έχει χτιστεί
μια ολόκληρη στρατηγική που πριν από τη σοσιαλιστική επανάσταση βάζει
μια σειρά από στάδια με κέντρο την αποδέσμευση της χώρας από τον ιμπεριαλισμό
και την κατάκτηση της "εθνικής ανεξαρτησίας". Τη θέση αυτή εκτός
από το ΚΚΕ την υπερασπίζεται σύσσωμος ο χώρος της σταλινομαοϊκής αριστεράς.
Ακριβώς γι' αυτό το λόγο η βασική πολιτική πρόταση του ΚΚΕ για την περίοδο
είναι η συγκρότηση ενός Αντιιμπεριαλιστικού Αντιμονοπωλιακού Δημοκρατικού
Μετώπου. Από τον τίτλο και μόνο μπορούν να εξαχθούν ορισμένα συμπεράσματα.
Ότι το βασικό καθήκον για το ΚΚΕ είναι η πάλη ενάντια στους ιμπεριαλιστές
και τα ξένα μονοπώλια. Προφανώς αν κρίνουμε από το "δημοκρατικό"
μπαίνει και ζήτημα εκδημοκρατισμού της πολιτικής ζωής της χώρας. Πάνω
λοιπόν σ' αυτούς τους άξονες πάλης πρέπει να σχηματιστεί ένα μέτωπο. Είναι
σαφές ότι μια θέση που να παρουσιάζει την Ελλάδα ως έρμαιο των ιμπεριαλιστών
είναι προϋπόθεση για αυτό το μέτωπο (θα δούμε σε λίγο με ποιους). Σε κάθε
άλλη περίπτωση θα ήταν κενή περιεχομένου μια τέτοια πρόταση.
Για μας η Ελλάδα δεν είναι καθόλου έρμαιο, ψωροκώσταινα, εξαρτημένη, υποδεέστερη,
καθυστερημένη, υποταγμένη, προτεκτοράτο ή όπως αλλιώς θέλουν να την ονομάζουν
οι κάθε λογής σταλινικής προέλευσης αναλυτές μας. Αντίθετα η Ελλάδα είναι
μια ανεπτυγμένη καπιταλιστική χώρα η οποία μάλιστα ανήκει και στο κλαμπ
των ιμπεριαλιστικών χωρών αυτού του πλανήτη. Δυστυχώς δεν υπάρχει κανένας
σοβαρός και επιστημονικά τεκμηριωμένος οικονομικός δείκτης που να δείχνει
κάτι διαφορετικό. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ, το ισχυρότατο εφοπλιστικό κεφάλαιο
το οποίο είναι πρώτο στον κόσμο με 20% του παγκόσμιου στόλου, ακόμα και
η μεγάλης έκτασης "διείσδυση της ελληνικής ολιγαρχίας στην περιοχή
και την αύξηση της εξαγωγής κεφαλαίων και εμπορευμάτων από την Ελλάδα
προς τις βαλκανικές αγορές" (Θέση11) είναι πράγματα που ακόμα και
το ΚΚΕ αναγκάζεται να βλέπει. Η συμμετοχή της Ελλάδας στην Ε.Ε. δίπλα
στις άλλες ιμπεριαλιστικές χώρες της Ευρώπης είναι αποδεικτικό στοιχείο
όχι της εξάρτησης όπως νομίζουν μερικοί, αλλά της δύναμης που έχει ο ελληνικός
καπιταλισμός. Αν ήταν αδύναμος τότε κανείς από τους ευρωπαίους εταίρους
του δεν θα του άνοιγε την πόρτα στην Ε.Ε. και στην ΟΝΕ. Δεν είναι τυχαίο
που η Ελλάδα πλέον αποτελεί διέξοδο για εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες.
Γιατί όλοι αυτοί δεν επιλέγουν μια πραγματικά εξαρτημένη χώρα όπως η Ινδία,
το Πακιστάν ή την Αίγυπτο για να μεταναστέψουν; Ακριβώς για τον ίδιο λόγο
που οι Μεξικάνοι και οι Πορτορικάνοι προτιμούν τις ΗΠΑ από την Κολομβία
και τη Βραζιλία. Η Ελλάδα ανήκει στις χώρες εκείνες που οι εξαγωγές κεφαλαίου
είναι απείρως περισσότερες από τις επενδύσεις του ξένου κεφαλαίου στην
Ελλάδα. Οι μεγάλες επιχειρήσεις στην Ελλάδα είναι ιδιοκτησία ελλήνων καπιταλιστών.
Ας κοιτάξει κανείς σε έναν πολύ σημαντικό τομέα όπως οι τράπεζες. Ποια
είναι τα μεγάλα ονόματα στο χώρο; Ο Λάτσης (Eurobank, Εργασίας), ο Κωστόπουλος
(Alpha), ο Όμιλος Πειραιώς. Η Εθνική, η Εμπορική και η Αγροτική επίσης
μεγάλες τράπεζες έχουν μέτοχους τα ασφαλιστικά ταμεία, την εκκλησία και
το δημόσιο. Ακόμα και μια καινούργια τράπεζα η Nova Bank πορτογαλικής
προέλευσης δεν θα άνοιγε στην Ελλάδα αν δεν ήταν βασικός της μέτοχος ο
Κοντομηνάς.
Θα πει κανείς. Καλά όλα αυτά, αλλά δεν μπορεί η Ελλάδα να είναι εφάμιλλη
της Γερμανίας ή της Γαλλίας. Και εν πάση περιπτώσει, πόσο ανεξάρτητη είναι
η οικονομία της; Πράγματι και δεν είναι. Το να ανήκει μια χώρα στις ιμπεριαλιστικές
δεν σημαίνει ότι υπάρχει ένα είδος ισότητας με τις υπόλοιπες του κλαμπ.
Για παράδειγμα οι χώρες της G.7, οι χώρες όπως η Αυστρία, το Βέλγιο, η
Ολλανδία, ο Καναδάς, η Ελβετία είναι καπιταλισμοί πολύ ισχυρότεροι και
σταθερότεροι από τον ελληνικό. Όμως η διαφορά που έχει μ' αυτές τις χώρες
είναι απείρως μικρότερη από την αντίστοιχη διαφορά με πραγματικά τριτοκοσμικές
χώρες. Σε χώρες δηλαδή που η αστική τους τάξη είναι οικονομικά και πολιτικά
ελεγχόμενη από τον ιμπεριαλισμό. Όσο τέλος για το αν είναι "ανεξάρτητη"
η ελληνική οικονομία, είναι όσο και οι υπόλοιπες και μάλιστα θα λέγαμε
πολύ περισσότερο από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το εξωτερικό εμπόριο
ως ποσοστό του ΑΕΠ της Ελλάδας είναι 16,5% όταν του Βελγίου είναι 72%,
της Ιρλανδίας 67%, της Ολλανδίας 50% και της Γερμανίας 23%. Δηλαδή η πλέον
"ανεξάρτητη" χώρα της Ε.Ε. είναι η Ελλάδα. Αν μπαίνει ζήτημα
ανεξαρτησίας για την Ελλάδα τότε το Βέλγιο και η Ολλανδία έχει ανάγκη
από μια εθνικοαπελευθερωτική επανάσταση σαν του 1821. Ή μήπως τα παραλέμε;
Το ΚΚΕ όμως χωρίς να μπαίνει στον κόπο να κάνει μια σοβαρή ανάλυση που
να στηρίζει τη θέση του επιμένει. Γιατί όμως; Ο λόγος επαναλαμβάνουμε
είναι καθαρά πολιτικός. Πρέπει πάση θυσία να βρει μια δικαιολογία για
την ανάγκη του Αντιιμπεριαλιστικού Αντιμονοπωλιακού Δημοκρατικού Μετώπου
(ΑΑΔΜ).
Ένα μέτωπο ταξικής συνεργασίας
Όλο το
ζουμί της πολιτικής πρότασης του ΚΚΕ που αφορά τη συγκρότηση του ΑΑΔΜ
βρίσκεται στις θέσεις 18 έως 21. Εφόσον λοιπόν η χώρα βρίσκεται υπό την
εξάρτηση του ιμπεριαλισμού το άμεσο καθήκον είναι "ο αγώνας για την
αξιοποίηση των υπαρκτών, αντικειμενικών δυνατοτήτων της χώρας και των
πλουτοπαραγωγικών πηγών της, για ριζικά διαφορετική προοπτική για το λαό,
για τη λαϊκή εξουσία. Ο δρόμος που φέρνει τον ελληνικό λαό στο πλευρό
των άλλων λαών και δυνάμεων που έχουν συμφέρον να αντιπαλέψουν τα μονοπώλια
και τον ιμπεριαλισμό σε εθνική και παγκόσμια κλίμακα. Είναι ο δρόμος που
δημιουργεί δυνατότητες για τη σοσιαλιστική αναγέννηση της χώρας".
(Θ.18)
Το κομμάτι αυτό είναι αρκετά αποκαλυπτικό όσον αφορά τις προθέσεις του
ΚΚΕ. Πουθενά δεν γίνεται λόγος για τη δική "μας" αστική τάξη
που ως δια μαγείας έχει εξαφανιστεί στους πολιτικούς σχεδιασμούς του ΚΚΕ.
Αυτό που μπορεί να υποθέσει κανείς είναι ότι δεν αξίζει τον κόπο να ασχοληθεί
κανείς μαζί της γιατί είναι ανύπαρκτη κοινωνικά και πολιτικά. Γιατί πως
αλλιώς μπορεί να εξηγηθεί η επιδειχτική αγνόησή της από την ηγεσία του
ΚΚΕ; Εδώ ακριβώς βρίσκεται το κλειδί που εξηγεί ολόκληρη τη στρατηγική
του ΚΚΕ που δεν είναι παρά μια ρεφορμιστική στρατηγική που όσο και να
μην θέλει αναγκαστικά καταλήγει στην ταξική συνεργασία με την δική "μας"
αστική τάξη και τα κόμματά της.
Για το ΚΚΕ δεν μπορεί να γίνει αντικαπιταλιστικός αγώνας ενώ μια σοσιαλιστική
επανάσταση θα ήταν μάλλον πρόωρη στο βαθμό που δεν ξεκαθαρίσουμε τους
λογαριασμούς μας με τον ιμπεριαλισμό και τα μονοπώλια. Έτσι αυτό που προτείνει
στην εργατική τάξη είναι, εκτός από υπομονή, μια "συμμαχία με τα
μικροαστικά στρώματα του χωριού και της πόλης... μικρούς επιχειρηματίες...
πολιτικές δυνάμεις... κοινωνικοπολιτικοί παράγοντες πατριώτες, δημοκράτες,
προοδευτικοί άνθρωποι που θέλουν να δράσουν σε αντίθεση με τις επιλογές
των μονοπωλίων και του ιμπεριαλισμού". (Θ.19) Αυτή η συμμαχία αποτελεί
και την κοινωνικοπολιτική βάση του ΑΑΔΜ.
Είναι καθαρό ότι η πάλη για το σοσιαλισμό για ακόμη μια φορά αναβάλλεται
για το μακρινό μάλλον, προφανώς όταν ωριμάσουν οι αντικειμενικές και υποκειμενικές
συνθήκες, και όταν φυσικά έχουν ηττηθεί οι ιμπεριαλιστικές ενώσεις και
τα διεθνή μονοπώλια σε συμμαχία πάντα με τους... "μικρούς επιχειρηματίες"
και με πατριώτες σαν την Λιάνα Κανέλη και το Ζουράρη.
Εμείς φυσικά δεν λέμε ότι αυτή τη στιγμή είναι δυνατή μια σοσιαλιστική
επανάσταση και η κατάληψη της εξουσίας από την εργατική τάξη. Προφανώς
κάτι τέτοιο προϋποθέτει μια βαθιά οικονομικοπολιτική κρίση, την αδυναμία
της αστικής τάξης να κυβερνήσει και να εξασφαλίσει την κοινωνική συνοχή
και μια εργατική τάξη που όχι μόνο να αμφισβητήσει την αστική εξουσία
αλλά και να είναι πρόθυμη να την αντικαταστήσει από τη δική της. Και να
ξεκαθαρίσουμε ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει παρά μόνο με την κοινωνική
και πολιτική απαλλοτρίωση της αστική τάξης μέσα από τη βίαιη ανατροπή
της. Και λέμε βίαιη, γιατί δεν υπάρχει ιστορικό προηγούμενο που να δέχτηκε
η άρχουσα τάξη οποιασδήποτε χώρας την απόσυρσή της από την εξουσία με
το σταυρό στο χέρι.
Αυτό όμως που οφείλει να εξηγήσει η ηγεσία του ΚΚΕ στα μέλη της και στην
εργατική τάξη είναι γιατί σώνει και καλά θα πρέπει να μακρύνουμε το δρόμο
προς το σοσιαλισμό. Γιατί θα πρέπει να τον δυσκολέψουμε με μια σειρά από
στάδια. Μήπως και η σοσιαλδημοκρατία, τον καιρό που μίλαγε (έστω και στα
λόγια) για σοσιαλισμό, δεν έβαζε και αυτή διάφορα "αναγκαία"
στάδια που θα βοηθούσαν τη "σοσιαλιστική αναγέννηση";
"Λαϊκή Εξουσία" και ρεφορμισμός
Το ΚΚΕ
λοιπόν ανακαλύπτει ένα καινούργιο στάδιο ανάμεσα στον καπιταλισμό και
το σοσιαλισμό, ανάμεσα στην αστική και την εργατική εξουσία: Τη "λαϊκή
εξουσία και τη λαϊκή οικονομία". Αν ήταν πραγματικά συνεπές στην
μαρξιστική μεθοδολογία θα έπρεπε να μας εξηγήσει -κι αν όχι σε μας τουλάχιστον
στους οπαδούς του- ποιο ακριβώς είναι το ταξικό περιεχόμενο αυτής της
"λαϊκής εξουσίας και οικονομίας". Και επειδή πουθενά στις Θέσεις
δεν το ξεκαθαρίζει θα το κάνουμε εμείς αμέσως τώρα.
Οι Θέσεις βεβαίως αποσαφηνίζουν ότι "ο αγώνας του Μετώπου δεν οδηγεί
υποχρεωτικά και αναπόφευκτα στο σοσιαλισμό" και για να μην υπάρχει
καμία αμφιβολία γι' αυτό συμπληρώνουν λίγες γραμμές παρακάτω ότι "η
συγκρότηση άλλωστε του ΑΑΔΜ δε γίνεται με προϋπόθεση τη συμφωνία για το
σοσιαλισμό" (Θ.20) Μάλιστα! Και αν δεν οδηγεί αναπόφευκτα στο σοσιαλισμό
τότε που οδηγεί; Μήπως πίσω στον καπιταλισμό; Ας είναι...
Το ΚΚΕ λοιπόν νοιώθει την ανάγκη να στείλει ένα μήνυμα ότι η πολιτική
του πρόταση δεν οδηγεί "αναπόφευκτα" στο σοσιαλισμό. Το ερώτημα
είναι σε ποιους στέλνει αυτό το μήνυμα. Μήπως στην αστική "μας"
τάξη, μην τυχόν και την τρομάξει ή μήπως γιατί είναι και αυτή ή έστω το
"προοδευτικό" της κομμάτι ένας εν δυνάμει σύμμαχος για την "λαϊκή
οικονομία";
Ανεξάρτητα πάντως από τις προθέσεις του ΚΚΕ αυτό που έχει σημασία είναι
ότι ήδη αυτή η περιβόητη "λαϊκή οικονομία" αποτελεί ένα στάδιο,
ένας 3ος δρόμος θα λέγαμε για το σοσιαλισμό, ένα σκαλοπατάκι που ίσως
για την ηγεσία του ΚΚΕ να εξασφαλίζει το ειρηνικό πέρασμα στην σοσιαλιστική
κοινωνία. Κάπως έτσι θα πρέπει να σκέφτονται οι εμπνευστές αυτού του δρόμου.
Και επιστρέφουμε στο αρχικό μας ερώτημα. Ποια θα είναι η ταξική φύση της
"λαϊκής εξουσίας και οικονομίας"; 'Η θα είναι αστική ή θα είναι
εργατική. Εκτός κι αν για το ΚΚΕ μπορεί να υπάρξει εξουσία που θα εξυπηρετεί
τα συμφέροντα όλων των κοινωνικών τάξεων, άρα και των εργατών και των
καπιταλιστών. Πάντως η σημειολογία της λέξης "λαϊκή" αφήνει
να εννοηθεί ακριβώς αυτό το πράγμα.
Αν δεν είναι έτσι, τότε γιατί να μην είναι μια εργατική εξουσία, μια δικτατορία
του προλεταριάτου, μια σοβιετική δημοκρατία. Η ηγεσία του ΚΚΕ θα ισχυριστεί
ότι πρόκειται για την εξουσία της εργατικής τάξης, των μικροαστών, των
μικρών επιχειρηματιών ενάντια στα μονοπώλια. Γιατί όμως η εργατική τάξη
να έχει τόσο ανάγκη τη συμμαχία με τους μικρούς επιχειρηματίες προκειμένου
να αναρριχηθεί στην εξουσία; Μήπως δεν έχει την ποσοτική δύναμη ή το ποιοτικό
βάρος για να αντικαταστήσει την αστική από την εργατική εξουσία; Το ίδιο
το κείμενο των Θέσεων μας λέει ότι "το 1996 η συμμετοχή της μισθωτής
εργασίας στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό ανέβηκε στο 64%" (Θ.14)
Μας φαίνεται τουλάχιστον περίεργο μην πούμε ύποπτο μια εργατική τάξη που
αποτελεί πλέον αν όχι το 64% όπως λέει το ΚΚΕ σίγουρα όμως το 55% να μην
είναι ικανή να καταλάβει την εξουσία και μάλιστα όταν ακόμα και στο ΑΑΔΜ
η βασική και κυρίαρχη δύναμη θα είναι το ΚΚΕ όπως ενημερωνόμαστε από τις
Θέσεις.
Ας υποθέσουμε ότι πράγματι ο δρόμος για το σοσιαλισμό περνάει μέσα από
τον αντιιμπεριαλιστικό αντιμονοπωλιακό αγώνα. Γιατί λοιπόν αφού στον αγώνα
αυτό ηγεμονική κοινωνική δύναμη θα είναι το προλεταριάτο και πολιτικά
αυτό ο αγώνας θα καθοδηγείται από ένα Κομμουνιστικό Κόμμα (το ΚΚ δηλ.)
να μην καταλήγουν όλα αυτά, όπως θα αναμενόταν, σε μια δικτατορία του
προλεταριάτου και στο σοσιαλισμό αλλά σε κάτι άλλο. Ποιος ο λόγος;
Εμείς ένα λόγο βλέπουμε. Ότι το ΚΚΕ δεν επιδιώκει ούτε τη σοσιαλιστική
επανάσταση, ούτε τη δικτατορία του προλεταριάτου. Και δεν το επιδιώκει
γιατί εδώ και εφτά δεκαετίες έχει περάσει από την επανάσταση στο ρεφορμισμό.
Από τη δεκαετία του '30 το ΚΚΕ μιλάει για τα στάδια και για τα "λαϊκά
μέτωπα" που αντί να επιταχύνουν το δρόμο προς την απελευθέρωση της
εργατικής τάξης πάντα κατέληγαν σε αδιέξοδο. Πρώτα με το σύμφωνο Σκλάβενα
Σοφούλη το 1936. Ένα χρόνο πριν (1935) είχε συγκροτήσει μαζί με το Σοσιαλιστικό
Κόμμα (ΣΚΕ) του Στρατή Σωμερίτη μέτωπο κατά του μοναρχοφασισμού με την
ονομασία Πανελλαδικό Δημοκρατικό Συνασπισμό. Τότε θεωρούσε τους Φιλελεύθερους
"φασίστες". Ένα χρόνο μετά υπέγραφε τη συμφωνία του Παλλαϊκού
Μετώπου με τους Φιλελεύθερους, ο Σκλάβενας από το ΚΚΕ και ο Σοφούλης από
τους Φιλελευθέρους. Λίγους μήνες αργότερα έγινε η εργατική εξέγερση της
Θεσσαλονίκης. Εκεί το ΚΚΕ μοίραζε υποσχέσεις ότι η κυβέρνηση των Φιλελευθέρων
θα ικανοποιήσει τα αιτήματα. Η Κυβέρνηση αντί γι' αυτό έστειλε στρατό
και έπνιξε την εξέγερση στο αίμα.
Το 1944 όταν το ΚΚΕ είχε μισό εκατομμύριο μέλη και το ΕΑΜ δύο εκατομμύρια,
αντί να παρθεί αμέσως μετά την αποχώρηση των Γερμανών η εξουσία από τον
ένοπλο λαό το ΚΚΕ έψαχνε την αστική τάξη και τα λείψανα της για να κάνουν
από κοινού κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Τα αποτελέσματα είναι γνωστά: Δεκέμβρης
'44, Βάρκιζα Φλεβάρης '45, εξορίες, διωγμοί, αναγκαστικά ξανά στα βουνά,
συντριβή. Μόλις δέκα χρόνια πριν, το 1989-90 το ΚΚΕ μας έδινε άλλη μια
γεύση με τη συμμετοχή του στην κυβέρνηση Τζανετάκη και λίγο αργότερα στην
οικουμενική. Και τότε στα εσωτερικά του δελτία προσπαθούσε να πείσει τα
μέλη του ότι έχει στηρίξει και στο παρελθόν αστικές κυβερνήσεις για λόγους
τακτικής όπως το 36 και το 44.
Να λοιπόν που καταλήγει κανείς όταν "ο αγώνας του δεν οδηγεί υποχρεωτικά
και αναπόφευκτα στο σοσιαλισμό".
Η περιγραφή που γίνεται για τη "λαϊκή οικονομία" στη Θέση 21
κάθε άλλο παρά αποσαφηνίσει κάτι διαφορετικό. "Η χώρα μας με το λαό
σε δράση, με την εμπειρία, την εργατικότητα, τη γνώση και τη δεξιοτεχνία
των εργαζομένων, μπορεί να αναπτύξει την παραγωγή, τον πλούτο του λαού,
να περιορίσει τις συνέπειες από τις ιμπεριαλιστικές αντιδράσεις...να αξιοποιεί
τις αντιθέσεις του διεθνούς ιμπεριαλιστικού συστήματος". Μάλιστα.
Τώρα παλεύουμε όχι για να εξαλείψουμε τον ιμπεριαλισμό, αλλά για να...
"περιορίσουμε τις συνέπειες". Τέλος πάντων.
Στην ίδια πάντα Θέση μαθαίνουμε επίσης "για τα συγκριτικά πλεονεκτήματα
που διαθέτει η χώρα μας στην παραγωγή ειδών διατροφής που μπορούν να ικανοποιήσουν
τις λαϊκές ανάγκες αλλά και τις διεθνείς εμπορικές απαιτήσεις σε διάφορα
άλλα είδη και προϊόντα..." και ότι "η καπιταλιστική εκβιομηχάνιση
παλιότερα, οι νέοι τομείς δράσης που ανοίγονται σήμερα, επιβεβαιώνουν
ότι ο ελληνικός λαός μπορεί να ζήσει καλύτερα και η χώρα να σταθεί στα
πόδια της". Εδώ τα πράγματα καθώς φαίνεται έχουν πάρει το δρόμο τους.
Μέχρι και για το διεθνές εμπόριο έχει φροντίσει η 21η θέση. Αλλά οι στόχοι
κάθε φορά μινιμάρονται. Από το ότι δεν θα καταλήξουμε αναπόφευκτα στο
σοσιαλισμό, καταλήγουμε στην ανάγκη να σταθεί η χώρα στα πόδια της!!!
Δηλαδή τώρα πως στέκεται ανάποδα;
"Προϋπόθεση για μια τέτοια πορεία είναι οι πλουτοπαραγωγικές πηγές
και τα βασικά και συγκεντρωμένα μέσα παραγωγής να περάσουν στην ιδιοκτησία
της κοινωνίας" (Θ.21) Ορίστε και μερικά ψίχουλα σοσιαλισμού. Μόνο
που κάτι τέτοια τα έχουμε ξανακούσει παλιότερα από το ΠΑΣΟΚ. Αυτή η κοινωνικοποίηση
των μέσων παραγωγής στην καλύτερη θα μείνει στα λόγια γιατί κάτι τέτοιο
μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο κάτω από την εξουσία της εργατικής τάξης
και μόνο με την κατάργηση των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής. Ο Μάρξ
έλεγε ότι ανάμεσα στον καπιταλισμό και τον σοσιαλισμό υπάρχει μια μεταβατική
περίοδος που ονομάζεται επαναστατική δικτατορία του προλεταριάτου. Το
ΚΚΕ μας λέει ότι "σε συνθήκες που δεν θα έχουν διαμορφωθεί όροι για
ριζική κοινωνική ανατροπή, μπορεί να προκύψει κυβέρνηση αντιιμπεριαλιστικών,
αντιμονοπωλιακών δυνάμεων, με βάση το κοινοβούλιο". (Θ.20) Τι κι
αν ο Λένιν τόνιζε και ξανατόνιζε ότι "το αστικό κοινοβούλιο είναι
θεσμός ξένος, όργανο καταπίεσης των προλεταρίων από την αστική τάξη, θεσμός
της εχθρικής τάξης, της εκμεταλλεύτριας μειοψηφίας" (Αποστάτης Κάουτσκυ,
Απάντα 1953, σελ. 232) Τι κι αν η εργατική τάξη πρέπει για να φτάσει στην
εξουσία να τσακίσει την κρατική μηχανή. Για το ΚΚΕ φαίνεται ότι οι απόψεις
του Κάουτσκυ και των οπαδών του ειρηνικού περάσματος έχουν μεγαλύτερη
αξία σήμερα.
Πως μπορούν να αλλάξουν οι συσχετισμοί
Στην
καλύτερη περίπτωση μπορούμε να υποθέσουμε ότι η ηγεσία του ΚΚΕ πιστεύει
ότι με τον δρόμο που προτείνει θα αλλάξουν οι συσχετισμοί και ότι θα ανοίξει
ο δρόμος για ευρύτερες αλλαγές. Φαντάζεται ένα δρόμο στρωμένο με ροδοπέταλα.
Σιγά σιγά θα τους τη φέρουμε και οι αστοί ούτε που θα έχουν καταλάβει
τι έγινε.
Το πρακτικό αποτέλεσμα όμως αυτής της πολιτικής είναι άλλο. Το ΚΚΕ χτίζεται
και διαπαιδαγωγεί τα μέλη του σε μια ρεφορμιστική βάση. Πρώτα "λαϊκή
οικονομία", μετά κάτι άλλο, στο τέλος θα πάρουμε την πλειοψηφία και
θα έρθει ο σοσιαλισμός. Έτσι ακριβώς πολιτεύεται ένα ρεφορμιστικό κόμμα.
Ένα επαναστατικό κόμμα χτίζεται σε μια εντελώς διαφορετική βάση. Καταρχήν
δεν πιστεύει ότι ο σοσιαλισμός θα είναι προϊόν συμβιβασμών, ελιγμών κ.ο.κ.
Ούτε ότι θα έρθει λάου λάου. Ξέρει ότι χωρίς την καταστροφή του αστικού
μηχανισμού, χωρίς την προλεταριακή εξέγερση, η αστική τάξη δεν πρόκειται
να παραιτηθεί της εξουσίας της. Ακριβώς γι' αυτό δεν σπέρνει την παραμικρή
αυταπάτη ότι μπορεί να πραγματοποιηθεί η κοινωνική αλλαγή μέσα από τη
συμμετοχή σε αστικές κυβερνήσεις, ή έστω μέσα από την κατάκτηση της κοινοβουλευτικής
πλειοψηφίας. Όποιος καλλιεργεί τέτοιες αυταπάτες το μόνο που κάνει είναι
να εξωραΐζει την αστική δημοκρατία, να ρίχνει στάχτη στα μάτια των καταπιεσμένων
και να κοιμίζει τα μέλη του. Έχει αποδειχτεί άπειρες φορές στο παρελθόν
ότι όσοι έσπερναν τέτοιες αυταπάτες στο τέλος παρέδιδαν τους εργάτες και
τους κομμουνιστές, σαν πρόβατα στη σφαγή, στην αστική τρομοκρατία.
Οι συσχετισμοί δεν αλλάζουν με τα "λαϊκά μέτωπα", ούτε με τη
συμμετοχή σε κυβερνήσεις "με βάση το κοινοβούλιο". Είναι αλήθεια
ότι ο ταξικός συσχετισμός είναι αρνητικός για τις δυνάμεις της εργασίας.
Στις συνθήκες αυτές η επανάσταση δεν είναι στην ημερήσια διάταξη. Ο ρόλος
των επαναστατών δεν είναι να περιμένουν πότε η κατάσταση θα αλλάξει για
να αναλάβουν δράση. Επαναστατική δράση μπορεί να γίνει και σε μη επαναστατικές
στιγμές. Η άμυνα στις επιθέσεις των καπιταλιστών και της κυβέρνησης, ο
αγώνας ενάντια στο ρατσισμό, στις περικοπές των κοινωνικών δαπανών και
σε κάθε είδους καταπίεση μπορεί να είναι επαναστατικός αγώνας. Ένας αγώνας
που εκπαιδεύει την εργατική τάξη, τη νεολαία και όλους τους καταπιεσμένους,
που ανεβάζει το επίπεδο ταξικής συνείδησης που διαπαιδαγωγεί νέες γενιές
επαναστατών. Οι μικρές αυτές καθημερινές μάχες εκτός από την υπεράσπιση
των άμεσων ταξικών συμφερόντων των από κάτω, είναι και μια προετοιμασία
για την τελική αναμέτρηση με τις δυνάμεις του κεφαλαίου.
Το πρόγραμμα που παρουσιάζει το ΚΚΕ στις Θέσεις 26 έως 34 δεν είναι ένα
πρόγραμμα κινητοποίησης της εργατικής τάξης και της νεολαίας, αλλά οι
υποσχέσεις του ΚΚΕ όταν το ΑΑΔΜ γίνει κυβέρνηση. Μας λέει πως θα είναι
οργανωμένη ο λαϊκή οικονομία, τι θα κάνει με την υγεία, την κοινωνική
ασφάλιση, τις συντάξεις, την υγειά, τους αγρότες, τους μικρομεσαίους,
τα κοινωνικά δικαιώματα, την παιδεία, την τοπική αυτοδιοίκηση κ.ο.κ. Αυτές
οι υποσχέσεις δεν εξοπλίζουν σε τίποτα. Η εργατική τάξη αντίθετα έχει
ανάγκη από δύο πράγματα: α) ένα μεταβατικό πρόγραμμα διεκδικήσεων που
να ξεκινάει από τα άμεσα προβλήματα, όπως η ανεργία, οι εργασιακές σχέσεις,
το ασφαλιστικό, οι ιδιωτικοποιήσεις και να κλιμακώνει μέχρι την τελική
ανατροπή της καπιταλιστικής εξουσίας. Ένα πρόγραμμα δηλαδή που να ρίχνει
γέφυρες προς το σοσιαλισμό που να οδηγεί το δρόμο προς την επανάσταση
και β) από την πιο πλατιά ταξική ενότητα, το ενιαίο εργατικό μέτωπο προκειμένου
να αποκρουστεί η αστική επίθεση. Ένα μέτωπο που την ίδια στιγμή που δεν
πρέπει να αποκλείει κανένα, θα πρέπει να χρησιμοποιήσει τέτοιες μορφές
πάλης (εργατικές επιτροπές, οι απεργιακές φρουρές) που να είναι ικανές
να αναχαιτίσουν τις επιθέσεις που δέχεται η εργατική τάξη σήμερα. Ένα
μέτωπο που πριν στείλει μήνυμα ενότητας με τους μικροαστούς θα πρέπει
να ανοίξει τις γραμμές του στο πιο καταπιεσμένο κομμάτι της ελληνικής
κοινωνίας τους ξένους εργάτες.
Το ΚΚΕ δεν έχει να δώσει τίποτα απ' όλα αυτά. Το πρόγραμμά του μας λέει
πως θα είναι η "λαϊκή οικονομία" αλλά δεν μας λέει πως η εργατική
τάξη μπορεί να δέσει τους σημερινούς της αγώνες με την πάλη για το σοσιαλισμό.
Είναι ένα πρόγραμμα άνευρο και ακίνδυνο για το αστικό καθεστώς. Εξίσου
ακίνδυνες είναι οι τακτικές του δεξιού σεχταρισμού που ακολουθεί σήμερα
και ιδιαίτερα μέσα στα συνδικάτα. Και λέμε δεξιός σεχταρισμός γιατί εκτός
από λόγια το μόνο που είδαμε από το ΠΑΜΕ είναι δύο συγκεντρώσεις τη μια
Κυριακή και την άλλη Σάββατο.
Όμως ΚΚΕ δεν είναι μόνο η γραφειοκρατική ηγεσία του. Είναι και οι χιλιάδες
αγωνιστές της βάσης του, που βρίσκονται εκεί για να παλέψουν ενάντια στον
καπιταλισμό, για τη σοσιαλιστική διέξοδο. Σ' αυτούς τους ανθρώπους εμείς
ένα πράγμα έχουμε να τους πούμε. Ότι βρίσκονται σε λάθος κόμμα, σε ένα
κόμμα που όποτε του δόθηκε η ευκαιρία την κλότσησε, που όποτε το χρειάστηκε
η αστική τάξη αυτό δήλωνε παρών. Σ' ένα κόμμα που δέκα χρόνια μετά την
κατάρρευση της αν. Ευρώπης το μόνο που έχει να πει για τις δεκαετίες σταλινισμού
και ειρηνικής συνύπαρξης είναι "η υπεράσπιση της προσφοράς του σοσιαλισμού
που γνωρίσαμε" (Θ.57)
Κι όμως υπάρχει εναλλακτική λύση. Ο επαναστατικός μαρξισμός του Λένιν
και του Τρότσκυ. Οι ένδοξες παραδόσεις του μπολσεβικισμού και η ιστορική
του συνέχεια, η ακηλίδωτη σημαία της 4ης Διεθνούς. Η πάλη για την οικοδόμηση
ενός πραγματικού επαναστατικού κομμουνιστικού κόμματος που θα παλεύει
για την καταστροφή του αστικού κράτους και την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας
των εργατικών συμβουλίων, για την επαναστατική δικτατορία του προλεταριάτου.
Ένα κόμμα που θα ξέρει ότι η επανάσταση δεν τελειώνει στη χώρα μας, αλλά
συνεχίζεται μέχρι την τελική νίκη της παγκόσμιας σοσιαλιστικής επανάστασης.
(Οκτώβρης 2000)
